Είναι μεγάλη σοφία να μη βιάζεται κανείς όταν αποφασίζει να κάμει κάτι και να μην επιμένει με πείσμα στη γνώμη του. Είναι ακόμη μεγάλη σύνεση να μη πιστεύει κανείς κάθε τι που ακούει και ότι ακούει και το πιστεύει να μη το μεταδίδει αμέσως στους άλλους. Ζήτα συμβουλές από άνθρωπο συνετό και σοβαρό και προτιμά μάλλον να σε καθοδηγεί εκείνος που ξέρει καλύτερα και περισσότερα από σένα, παρά ν’ ακολουθείς τη δική σου γνώμη. Ενάρετη ζωή κάνει τον άνθρωπο σοφό σύμφωνα με το θέλημα του Θεού κι έτσι αποκτά μεγάλη πείρα όσο περισσότερο ταπεινός είναι ο άνθρωπος και όσο πιο πολύ υποταγμένος στο Θεό, τόσο με περισσότερη σύνεση και ειρήνη θ’ αντικρίζει τα πάντα.

* Όποιος θέλει να σωθεί πρέπει να έχει την καρδιά του σε κατάσταση μετανοίας και συντριβής: «Θυσία τω Θεώ πνεύμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουδενώσει» (Ψαλμ. ν’, 19).

Όταν ο άνθρωπος προσπαθεί να έχει καρδιά ταπεινή και λογισμό ειρηνικό, τότε όλες οι σκευωρίες του εχθρού μένουν ανενέργητες. Διότι όπου υπάρχει η ειρήνη των λογισμών, εκεί αναπαύεται ο Ίδιος ο Θεός: «Εν ειρήνη ο τόπος Αυτού» (Ψαλμ. οε’, 3). (Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ)

* Κάθε πρόοδο και επιτυχία σ’ οποιοδήποτε τομέα της ζωής μας πρέπει να αποδίδουμε στον Κύριο και μαζί με τον προφήτη να λέμε: «Μη ημίν, Κύριε, μη ημίν, αλλ’ ή τω ονόματι σου δός δόξαν» (Ψαλμ. ριγ’,9). (Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ)

* Για να διατηρήσεις την ψυχική ειρήνη πρέπει να διώχνεις από κοντά σου την αθυμία, να προσπαθείς να έχεις το πνεύμα της χαράς, να αποφεύγεις την κατάκριση των άλλων και να συγκαταβαίνεις στις αδυναμίες του αδελφού σου. (Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ)

Την Αγία και Μεγάλη Παρασκευή της σταυρώσεως, συντελέσθηκε στο φρικτό Γολγοθά η καταλλαγή ανθρώπου και Θεού. Αιτίας της θείας θυσίας υπήρξε αναμφίβολα η ανθρώπινη ανταρσία κατά του Θεού και η κυριαρχία του κακού στην ανθρώπινη φύση. Ο άνθρωπος, ως τέλειο κι ελεύθερο δημιούργημα του Θεού, κάνοντας κακή χρήση του αυτεξουσίου του, ξέπεσε από τον ανοδικό του προορισμό και έφθασε μέχρι τις εσχατιές της πτώσης Έτσι ο Χριστός πορεύεται προς το θάνατο όχι ως κατάδικος αλλά ως βασιλεύς θυσιαζόμενος υπέρ των υπηκόων Του, καθώς ο Ευαγγελιστής Λουκάς σημειώνει: «βάπτισμα ἔχω βαπτισθῆναι, καί πῶς συνέχομαι ἕως οὖ τελεσθῇ» (Λουκ. 12,50).

. Είναι φυσικό στον άνθρωπο να θέλει να πλουτίζει τις γνώσεις του. Αλλά σε τι ωφελούν οι γνώσεις χωρίς το φόβο του Θεού; Ο ταπεινός γεωργός που υπηρετεί το Θεό είναι ασύγκριτα ανώτερος από τον αλαζόνα σοφό, που παραμελώντας τη φροντίδα της ψυχής του, μελετά την πορεία των άστρων.

Όποιος ξέρει καλά τον εαυτό του περιφρονεί το άτομό του κι οι έπαινοι των συνανθρώπων του δεν τον ευχαριστούν

Ο άνθρωπος με την σάρκα του ομοιάζει με αναμμένο κερί. Το κερί είναι προορισμένο να λιώσει και ο άνθρωπος να πεθάνει. Η ψυχή του όμως είναι αθάνατη, γι’ αυτό και η μέριμνά μας πρέπει να στρέφεται περισσότερο για την ψυχή παρά για το σώμα: «Τι γάρ ωφελείται άνθρωπος, εάν τον κόσμον όλον κερδήση, την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή; ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού» (Ματθ. ιστ’, 26). (Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ)

* Ο νους του προσεκτικού ανθρώπου ομοιάζει με άγρυπνο φύλακα και φρουρό της εσωτερικής Ιερουσαλήμ. Από το ύψος της πνευματικής ζωής βλέπει με το καθαρό του μάτι τα πέριξ και τις εντός της ψυχής του ενάντιες δυνάμεις, σύμφωνα με τα λόγια του Ψαλμωδού: «Και εν τοις εχθροίς μου επείδεν ο οφθαλμός μου» (Ψαλμ. νγ’, 9). (Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ)

. Η πιο μεγάλη και πιο ωφέλιμη γνώση είναι να γνωρίζεις τον εαυτό σου και να μπορέσεις να τον περιφρονείς. Το να έχεις τη χειρότερη ιδέα για τον εαυτό σου και την πιο καλή ιδέα για τους άλλους, τούτο είναι μεγάλη σοφία και γνώρισμα τελειότητα αν δεις τον άλλο να κάνει φανερά το κακό ή ακόμη την πιο σοβαρή αμαρτία, μη νομίσεις ότι εσύ είσαι καλύτερος του, επειδή δεν μπορείς να ξέρεις πόσον καιρό θα βρίσκεσαι στη θεία χάρη. Όλοι αλλάζουμε εύκολα. Πίστευε όμως πως μπορεί συ ν’ αλλάξεις πιο εύκολα από τους άλλους.

Ο σαρκικός άνθρωπος άμα αποκτήσει εκείνο που άμετρα επιθυμούσε, νιώθει τύψεις, επειδή, αν και ακολούθησε το πάθος του, δεν βρήκε την ειρήνη που ζητούσε. Την πραγματική ειρήνη της καρδιάς θα τη βρεις αντιδρώντας στα πάθη σου κι όχι υποχωρώντας σ’ αυτά. Δεν υπάρχει λοιπόν ειρήνη στην καρδιά του σαρκικού ανθρώπου, του ανθρώπου που έχει δοθεί στα εξωτερικά πράγματα. Ειρήνη αισθάνεται μονάχα ο πνευματικός άνθρωπος.

. Όσο περισσότερα ξέρεις και όσο καλύτερα τα ξέρεις, τόσο πιο αυστηρά θα κριθείς, αν η ζωή σου δεν είναι ακόμα πιο άγια. Μην υπερηφανεύεσαι λοιπόν για τις τυχόν γνώσεις σου ή την τέχνη σου, αλλά μάλλον ν’ ανησυχείς γι αυτά. Αν πιστεύεις πως ξέρεις πολλά κα ότι τα ξέρεις καλά, μη ξεχνάς ωστόσο πως όσα ξέρεις είναι ελάχιστα μπροστά σε κείνα που αγνοείς μη κομπάζεις λοιπόν, αλλά μάλλον να ομολογείς τη αμάθειά σου. Γιατί ξεχωρίζεις τον εαυτό σου από του άλλους, τη στιγμή που υπάρχουν άλλοι πολύ πιο μορφωμένοι από σένα και περισσότερο κατατοπισμένοι στο νόμο του Θεού; Θέλεις να μάθεις κάτι που θα σε ωφελήσει; Προτίμα να ζης άγνωστος και να σε θεωρούν ασήμαντο

Ο άνθρωπος που δεν κατάφερε να καθυποτάξει ολοκληρωτικά τον εαυτό του, εξαπατάται εύκολα και υποκύπτει ακόμη στα πιο μικρά και ασήμαντα πράγματα. Εκείνος, που ελάχιστα επηρεάζεται από το πνεύμα, υπακούει στη σάρκα και ρέπει στις επιθυμίες των αισθήσεων, δύσκολα μπορεί ν’ απαλλαγεί από ταπεινές επιθυμίες . κι είναι γι’ αυτό που με λύπη αντιδρά και οργίζεται άμα του εναντιώνονται οι άλλοι.

* Ο άνθρωπος που θα αποφασίσει να ζήσει την εσωτερική ζωή, πρώτα απ’ όλα πρέπει να έχει τον φόβο του Θεού που είναι και η αρχή της σοφίας. (Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ)

Συγκράτησε την υπερβολική σου επιθυμία να μαθαίνεις, επειδή η υπερβολική αυτή επιθυμία φέρνει μαζί της περισπασμούς και αυταπάται. Οι πολυμαθείς αγαπούν να δείχνουν τα όσα ξέρουν και τους κάνει ευχαρίστηση ν΄ακούουν να τους αποκαλούν σοφού. Υπάρχουν ένα σωρό πράγματα που η γνώση τους ωφελεί λίγο ή και καθόλου τη ψυχή. Και είναι πολύ μωρός εκείνος που δίνει σημασία στα πράγματα αυτά και όχι σε κείνα που θα του εξασφαλίσουν τη σωτηρία της ψυχής του. Τα πολλά λόγια δεν ικανοποιούν την ψυχή ενάρετη όμως ζωή και καθαρή συνείδηση ξεκουράζουν την καρδιά κι εμπνέουν μεγάλη εμπιστοσύνη στο Θεό.

Όποιος ξέρει καλά τον εαυτό του περιφρονεί το άτομό του κι οι έπαινοι των συνανθρώπων του δεν τον ευχαριστούν αν ήμουν ο σοφότερος άνθρωπος του κόσμου και μου έλειπε η αγάπη, τι θα κέρδιζα μπροστά στο Θεό που θα με κρίνει σύμφωνα με τα έργα μου;

. Τι το όφελος ν’ αποκτήσεις και να μαζέψεις πολλά εξωτερικά;

Εκείνο που ωφελεί είναι να τα περιφρονείς και να κατορθώσεις να ξεριζώσεις την επιθυμία τους από την καρδιά σου. Και τούτο όχι μόνο για το χρήμα και τα πλούτη, μ’ ακόμη και για την επιδίωξη των τιμών, των μάταιων επαίνων και για κάθε τι που περνά μαζί με τον κόσμο. Πουθενά δε θα βρεις ασφαλισμένο καταφύγιο, αν σου λείπει το πνεύμα του ιερού ζήλου. Και η ειρήνη που ζητάς στα εξωτερικά πράγματα δεν θα διαρκέσει, αν λείπει από την καρδιά σου το αληθινό στήριγμα, δηλαδή αν δεν στηρίζεσαι σε μένα. Είναι δυνατό να νοιώσεις κάποια αλλαγή μέσα σου, όχι όμως στο καλύτερο. Και τούτο επειδή όταν σου δοθεί αφορμή μπορεί να υποκύψεις σε κείνο που απέφευγες, ίσως και σε κάτι χειρότερο.

* Μπορείς, βλέποντας τον ήλιο με τους φυσικούς οφθαλμούς, να μη χαίρεσαι; Μα πόσο μεγαλύτερη χαρά θα νοιώθεις, όταν ο νους σου βλέπει με τους εσωτερικούς οφθαλμούς τον Ήλιο της δικαιοσύνης, τον Χριστόν;